﻿<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" version="5.0">
  <teiHeader xml:lang="en">
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Naantali, Church archives, III e:1. <hi rend="italic">Breviarium</hi></title>
        <respStmt>
          <resp>Cataloguer</resp>
          <persName>Jesse Keskiaho</persName>
          <persName>Ville Walta</persName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Finnish Literature Society (SKS)</publisher>
        <publisher>Codices Fennici</publisher>
        <date when="2017"/>
        <availability>
          <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">Creative Commons BY
            4.0</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <settlement>Naantali</settlement>
            <repository>Church Archives</repository>
            <idno type="shelfmark">III e:1</idno>
          </msIdentifier>
          <head><origDate from="1333" to="1365">Saec. XIV 2/3</origDate>, <origPlace>Western
              Europe</origPlace> (<placeName type="provenance">Naantali</placeName>)</head>
          <msContents>
            <summary><title>Breviarium</title></summary>
            <textLang mainLang="la"/>
            <msItem n="1">
              <p>I:</p>
              <p>Fols. <locus>1r</locus>–<locus>49r</locus>: <title>Psalter</title> (imperf., Psalms
                57–100, 102–150).</p>
              <p><locus>[1r]</locus> (Psalm 57) --- veritatem suam [et eripuit] animam ...
                  <locus>[6r]</locus> ... (Psalm 67) plebi sue benedictus deus. <locus>[6v]</locus>
                <hi rend="italic">Feria quinta</hi> (Psalm 68) Salvum me fac deus ...
                  <locus>[15v]</locus>
                <hi rend="italic">Feria sexta</hi> (Psalm 80) Exsultate deo adiutori ...
                  <locus>[24v]</locus> ... (Psalm 100) omnes operantes inquitatem |
                  <locus>[25r]</locus> ... (Psalm 102) miserator et misericors ...
                  <locus>[49r]</locus> ... (Psalm 150) omnis spiritus laudet dominum.</p>
              <p>Fols. 49r–55r: Canticles</p>
              <p><locus>[49r]</locus>
                <hi rend="italic">canticum</hi> Confitebor tibi domine quoniam iratus es ...
                  <locus>[54v]</locus> ... Te deum laudamus te domino confitemus ...
                  <locus>[55r]</locus> ... non confundar in eternum. <locus>[55r]</locus>
                (Athanasian Creed) Quicumque uult saluus esse ... <locus>[56r]</locus> ... salvus
                esse non poterit.</p>
              <p>Fols. <locus>56r</locus>–<locus>57v</locus>: <title><hi rend="italic"
                  >Letania</hi></title></p>
              <p>Fols. <locus>57v</locus>–<locus>58r</locus>: <title>Collecta</title></p>
              <p><locus>[57v]</locus>
                <hi rend="italic">Orationes</hi> Protege domine famulos ... <locus>[58r]</locus> ...
                secura tibi seruiat libertate.</p>
              <p>Fols. <locus>58r</locus>–<locus>60v</locus>: Exorcism of Salt, prayers,
                benedictions.</p>
              <p><locus>[58r]</locus> (in a different, later hand; John 1:1–14) In principio erat
                verbum ... plenum gratie et veritatis; [<locus>58vb</locus>-<locus>59ra</locus>]
                (Exorcism of Salt) [E]xorzizo te creatura ... ubique adesse dignetur per eiusdem.
                  <locus>[59rb]</locus> (Oratio) Exaudi nos domine sancte pater ...
                  [<locus>59ra</locus>-b] (Benedictions, in a different <date type="addition"
                  from="1400" to="1499">15th-century</date> hand) Deus qui universum mundum ...
                Benedicte domine thalamum istum. <locus>[60v]</locus> (Capitula; in a <date
                  type="addition" from="1400" to="1499">15th-century</date> hand, badly rubbed).</p>
              <p>Fols. <locus>61r</locus>–<locus>304v</locus>: <title>Breviary</title>, <hi
                  rend="italic">de tempore</hi>, imperf. (apart from certain lections and
                abbreviated sections, most of the text is identical compared with <title><hi
                    rend="italic">Breviarium fratrum Praedicatorum</hi></title>, Venezia 1481;
                    <bibl><hi rend="italic">GW</hi> 5217</bibl>).</p>
              <p><locus>[61r]</locus> Ecce dies ueniunt ... <locus>[299ra]</locus>
                <hi rend="italic">In dedicatione </hi>Sanctificavit dominus tabernaculum suum ...
                  <locus>[304vb]</locus> ... et inhabitare dignatur.</p>
              <p>Fols. <locus>304v</locus>–<locus>498v</locus>: <title>Breviary</title>, <hi
                  rend="italic">de sanctis</hi>, imperf. (Lections often differ from the printed
                edition cited above). </p>
              <p><locus>[304v]</locus>
                <hi rend="italic">In vigilia Andree. </hi>In illis stabat iohannes et ex discipulis
                ... <locus>[305v]</locus>
                <hi rend="italic">Andree apostoli super psalmos</hi>
                <locus>[308v]</locus>
                <hi rend="italic">Nycolai</hi>; <locus>[312r]</locus>
                <hi rend="italic">Damasi</hi>; <locus>[312v]</locus>
                <hi rend="italic">Lucie</hi>; <locus>[314r]</locus>
                <hi rend="italic">Thome</hi>; <locus>[316r]</locus>
                <hi rend="italic">Stephani</hi>; <locus>[320r]</locus>
                <hi rend="italic">Johannis apostoli </hi>| <locus>[321r]</locus> (Antonius, imperf.)
                  <hi rend="italic">Prisce</hi>; <locus>[321v]</locus>
                <hi rend="italic">Fabiani </hi>(imperf.)<hi rend="italic"> </hi>|
                  <locus>[323r]</locus> (Agnes, imperf.); <locus>[325v]</locus>
                <hi rend="italic">Vincenti</hi>; <locus>[328v]</locus>
                <hi rend="italic">Emerentiane</hi>; <locus>[328v]</locus>
                <hi rend="italic">Pauli</hi> (imperf.) | <locus>[334r]</locus> (Ignatii, imperf.);
                  <locus>[334r]</locus>
                <hi rend="italic">In Purificatio</hi>; <locus>[339r]</locus>
                <hi rend="italic">Blasij</hi>; <locus>[339v]</locus>
                <hi rend="italic">Agathe</hi>; <locus>[343r]</locus>
                <hi rend="italic">Vedasti</hi>, <hi rend="italic">Scolastice</hi>;
                  <locus>[343v]</locus>
                <hi rend="italic">Valentini</hi> (imperf.) | <locus>[344r]</locus> (Cathedra Petri,
                imperf.), <hi rend="italic">Mathye</hi>; <locus>[345v]</locus>
                <hi rend="italic">Thome Aquine</hi>; <locus>[350v]</locus>
                <hi rend="italic">Gregorii</hi>; <locus>[352v]</locus>
                <hi rend="italic">Benedicti</hi> (imperf.) | <locus>[353r]</locus> (Annunciatio
                dominica, imperf.); <locus>[355v]</locus>
                <hi rend="italic">Ambrosius</hi> (imperf.) | <locus>[356v]</locus> (Commune
                sanctorum, imperf.) <hi rend="italic">De apostolis; </hi><locus>[357v]</locus>
                <hi rend="italic">Tyburtii</hi>; <locus>[358r]</locus>
                <hi rend="italic">Georgij</hi>; <locus>[358v]</locus>
                <hi rend="italic">Marci</hi>; <locus>[359v]</locus>
                <hi rend="italic">Vitalis</hi>; <locus>[360r]</locus>
                <hi rend="italic">Petri apostoli</hi> (imperf.) | <locus>[361r]</locus> (Philippi,
                imperf.); <locus>[361v]</locus>
                <hi rend="italic">In feste cruces;</hi>
                <locus>[364r]</locus>
                <hi rend="italic">Corone</hi> (imperf.)| <locus>[366r]</locus> (Johannes ante
                portam, imperf.); <locus>[366r]</locus>
                <hi rend="italic">Gordiani;</hi>
                <locus>[366v]</locus>
                <hi rend="italic">Nerei;</hi>
                <locus>[367v]</locus>
                <hi rend="italic">Potentiane;</hi>
                <locus>[367v]</locus>
                <hi rend="italic">In translatio</hi>; <locus>[370r]</locus>
                <hi rend="italic">Vrbani</hi>; <locus>[370v]</locus>
                <hi rend="italic">Petronille</hi>, <hi rend="italic">Marcellini</hi>;
                  <locus>[371v]</locus>
                <hi rend="italic">Medardi</hi>, Primi; <locus>[372r]</locus>
                <hi rend="italic">Barnabas</hi>; <locus>[374r]</locus>
                <hi rend="italic">Basilidis</hi>; <locus>[374v]</locus>
                <hi rend="italic">Antonij</hi>; <locus>[375r]</locus>
                <hi rend="italic">Cyrici</hi>, <hi rend="italic">Marci et marcelliani</hi> (<hi
                  rend="italic">Viti et Modesti</hi> have been added in the lower margin in a hand
                of <date type="addition" from="1400" to="1499">saec XV</date>);
                  <locus>[376r]</locus>
                <hi rend="italic">Geruasij</hi>; <locus>[377r]</locus>
                <hi rend="italic">In vigilia</hi>, <locus>[377v]</locus>
                <hi rend="italic">Johannis bapt.</hi>; <locus>[383v]</locus> (Iohannes et Pauli,
                imperf.); <locus>[385v]</locus>
                <hi rend="italic">Leonis</hi>, <hi rend="italic">In vigilia petri et pauli</hi>;
                  <locus>[391r]</locus>
                <hi rend="italic">In commemoratio pauli</hi> (imperf.) | <locus>[394r]</locus>
                (Christina, imperf.), <hi rend="italic">Iacobi</hi>; <locus>[396r]</locus>
                <hi rend="italic">Marthe</hi>; <locus>[397r]</locus>
                <hi rend="italic">Nazarii</hi>; <locus>[397v]</locus>
                <hi rend="italic">Felicis</hi>; <locus>[398r]</locus>
                <hi rend="italic">Abdon</hi>; <locus>[398v]</locus>
                <hi rend="italic">Germani</hi>; <locus>[399v]</locus>
                <hi rend="italic">Ad vincula Petri</hi>; <locus>[401v]</locus>
                <hi rend="italic">Stephani</hi>; <locus>[402r]</locus>
                <hi rend="italic">In inuentio Stephani</hi>; <locus>[404v]</locus>
                <hi rend="italic">In festo Dominici</hi> (imperf.)| <locus>[409r]</locus>
                (Hippoliti, imperf.); <locus>[412r]</locus>
                <hi rend="italic">In vigilia assumptionis</hi>; <locus>[418r]</locus>
                <hi rend="italic">Agapiti</hi>; <locus>[418v]</locus>
                <hi rend="italic">Bernardi</hi>; <locus>[420r]</locus>
                <hi rend="italic">Tymothei</hi>; <locus>[420v]</locus>
                <hi rend="italic">Bartholomei</hi>; <locus>[422r]</locus>
                <hi rend="italic">Ludewici</hi>; <locus>[423v]</locus>
                <hi rend="italic">Augustini</hi> (imperf.); <locus>[428r]</locus>
                <hi rend="italic">In decollatio</hi>; <locus>[430v]</locus>
                <hi rend="italic">Sabine</hi>, <hi rend="italic">Felicis</hi>, <hi rend="italic"
                  >Egidij</hi>, <hi rend="italic">Marcelij</hi>; <locus>[430v]</locus>
                <hi rend="italic">In nativitas</hi>; <locus>[435r]</locus>
                <hi rend="italic">Gorgonii</hi>; <locus>[435v]</locus>
                <hi rend="italic">Prothii</hi>, <hi rend="italic">Exaltatio crucis</hi>;
                  <locus>[439r]</locus>
                <hi rend="italic">Nycomedi</hi>, <hi rend="italic">Eufemi</hi>;
                  <locus>[439v]</locus>
                <hi rend="italic">Lamberti</hi>, <hi rend="italic">In vigilia Matthei</hi>;
                  <locus>[442r]</locus> Maurici; <locus>[443v]</locus>
                <hi rend="italic">Cosme</hi>; <locus>[445v]</locus>
                <hi rend="italic">Wenzlai</hi>; <locus>[446r]</locus>
                <hi rend="italic">Mychaelis</hi>; <locus>[450v]</locus>
                <hi rend="italic">Ieronimi</hi>; <locus>[452v]</locus>
                <hi rend="italic">Remigij</hi>; <locus>[453r]</locus>
                <hi rend="italic">Leodegarii</hi>; (<locus>454v</locus>: a <date type="addition"
                  from="1400" to="1499">15th-century</date> note concerning St Francis in lower
                margin); <locus>[455r]</locus>
                <hi rend="italic">Marci</hi>; <locus>[455r]</locus>
                <hi rend="italic">Sergij</hi>; <locus>[455v]</locus>
                <hi rend="italic">Dyonisij</hi>; <locus>[457r]</locus>
                <hi rend="italic">Eduardi</hi>; <locus>[458r]</locus>
                <hi rend="italic">Calixti</hi>, <hi rend="italic">Luce</hi>; <locus>[460r]</locus>
                <hi rend="italic">XI milium</hi>; <locus>[461v]</locus>
                <hi rend="italic">Crispini</hi>; <locus>[462r]</locus>
                <hi rend="italic">Symonis</hi>; <locus>[463v]</locus>
                <hi rend="italic">Quintini</hi>, <hi rend="italic">Omnium sanctorum</hi> (imperf.);
                  <locus>[467r]</locus> (<hi rend="italic">Omnium defunctorum</hi>);
                  <locus>[469v]</locus> (<hi rend="italic">Quattuor coronatorum</hi>);
                  <locus>[470r]</locus>
                <hi rend="italic">Theodori</hi>; <locus>[470v]</locus>
                <hi rend="italic">Martini</hi> (imperf.); <locus>[473r]</locus>
                <hi rend="italic">Brictij</hi>, <hi rend="italic">Elyzabet</hi>, <hi rend="italic"
                  >Cecilie</hi>; <locus>[476v]</locus>
                <hi rend="italic">Clementis</hi>; <locus>[479r]</locus>
                <hi rend="italic">Crisogoni</hi>, <hi rend="italic">Katerine</hi>;
                  <locus>[483v]</locus>
                <hi rend="italic">Vitalis</hi>, <hi rend="italic">Saturini</hi>;
                  [<locus>484r</locus>-<locus>498v</locus>] (<hi rend="italic">Commune
                  sanctorum</hi>, imperf.) <hi rend="italic">De communi apostolorum</hi> ...
                  <locus>[498v]</locus> ... Regina celi letare alleluia quia quam ... </p>
            </msItem>
            <msItem>
              <p>II:</p>
              <p>Fols. <locus>409r</locus>–<locus>506v</locus>: An additional quire, written in a
                hand of <date type="addition" from="1450" to="1549">saec. XV<hi rend="superscript"
                    >2</hi> / saec. XVI<hi rend="superscript">1</hi></date>.</p>
              <p><locus>[409r]</locus> (Barbarae, imperf.) ... et videns eam undique sanatam ...
                  <locus>[501r]</locus> ... necessitatibus nostris senciamus per dominum
                  <locus>[501v]</locus>
                <hi rend="italic">Hystoria sancta gertrudis</hi>. Ave gertrudis virgo grata ex
                regali stirpe ... <locus>[504v]</locus> ... deducat eam ad domnium.
                  <locus>[505r]</locus> (<hi rend="italic">Decem milium martirum</hi>, imperf.) Deus
                qui ad invitandum passionis tue ... <locus>[506v]</locus> ... quasi quindecim
                stadiis ...</p>
            </msItem>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="Codex">
              <supportDesc>
                <support>
                  <material>Parchment and paper</material>
                  <note>Fols. 1–498 parchment (main section), 6 + 8 + 6 paper (fols. 499–506 and
                    flyleaves)</note>
                </support>
                <extent>6 + 506 + 6 folios <dimensions type="leaves" unit="cm">
                    <width>10</width>
                    <height>14</height>
                  </dimensions>
                  <note>Text area in the psalter: 7,5 × 10,5 two columns 23 lines; in the breviary:
                    6 × 10; added section on paper (8 × 10–12)</note>
                </extent>
                <foliation>Modern foliation was added in the course of the description in upper
                  right margin. A previous scholar added foliation to some leaves, but miscalculated
                  and ended up with the count of 499 leaves for the parchment section.</foliation>
                <collation>
                  <formula>6 + (VII–3)<hi rend="superscript">11</hi> + (VII–1)<hi rend="superscript"
                      >24</hi> + 2VII<hi rend="superscript">52</hi> + IV<hi rend="superscript"
                      >60</hi> + 5VII<hi rend="superscript">130</hi> + (VII–1)<hi rend="superscript"
                      >143</hi> + 2VII<hi rend="superscript">171</hi> + (VII–1)<hi
                      rend="superscript">184</hi> + 3VII<hi rend="superscript">226</hi> + (VII–1)<hi
                      rend="superscript">239</hi> + VII<hi rend="superscript">253</hi> + (VII–1)<hi
                      rend="superscript">266</hi> + 2VII<hi rend="superscript">294</hi> + (VII–2)<hi
                      rend="superscript">306</hi> + VII<hi rend="superscript">320</hi> +(VII–1)<hi
                      rend="superscript">333</hi> + (VII–4)<hi rend="superscript">343</hi> +
                      (VII–2)<hi rend="superscript">355</hi> + (VII–4)<hi rend="superscript"
                      >365</hi> + 3VII<hi rend="superscript">407</hi> + (VII–3)<hi
                      rend="superscript">418</hi> + (VII–1)<hi rend="superscript">431</hi> + 2VII<hi
                      rend="superscript">459</hi> + (VII–2)<hi rend="superscript">471</hi> +
                      (VI–1)<hi rend="superscript">482</hi> + (VII+2)<hi rend="superscript"
                    >498</hi>; IV<hi rend="superscript">506</hi> + 6</formula>
                </collation>
                <condition>Fols. 1, 73, 416 are torn. Lacuna after fols. 24, 140, 181, 237, 266,
                  294, 306, 320 (possibly a quire missing), 322, 333, 343, 352, 355, 360, 365, 393
                  (possibly a quire missing), 408, 426, 465, 472, 498. Last flyleaf has been glued
                  to the inside of the back cover. The parchment is extremely thin and fine. Several
                  folia have been corroded by the ink or otherwise damaged, possibly partly due to
                  smoke or fire.</condition>
              </supportDesc>
              <layoutDesc>
                <layout columns="2">Psalter: two columns 23 lines; breviary: two columns 22–23
                  lines; both parts ruled in ink. Added section: one column with 13-18
                  lines.</layout>
              </layoutDesc>
            </objectDesc>
            <handDesc>
              <p>Main hand: Gothic textualis (<date type="script" from="1300" to="1399">saec.
                  XIV</date>) written by a skilled scribe. Several additions or corrections in the
                margins and fols. 58–60, mostly in hands of <date type="addition" from="1400"
                  to="1499">saec. XV</date>. Additional section in a hand of <date type="addition"
                  from="1450" to="1549">saec. XV<hi rend="superscript">2</hi> / saec. XVI<hi
                    rend="superscript">1</hi></date> (<bibl>Taitto (1998, 8)</bibl> suggests the
                middle of saec. XV, but a somewhat later date fits better palaeographically).</p>
            </handDesc>
            <decoDesc>
              <p>Alternating initials in red and blue with fleuronné-decoration in the opposing
                colour. Smaller, simple lombardic initials in red and blue. Rubrics in red.</p>
            </decoDesc>
            <bindingDesc>
              <p>A rebound full leather binding on boards with blind-stamped decoration. Two
                hook-clasps, decorated with engravings, one of which is missing; attached to the
                back cover with rosettes; catches on the edge of the front cover.</p>
            </bindingDesc>
          </physDesc>
          <history>
            <origin><p>The manuscript has two sections: the main section (fols. 1–498) contains a
              <origDate from="1300" to="1399">saec. XIV</origDate> <title>breviary</title>; the added section contains additional offices (fol. 499–506).
              Since the breviary contains the Feast of St <persName role="saint">Thomas Aquinas</persName>, the manuscript must
              postdate his canonisation in <origDate notBefore="1333">1333</origDate>. St <persName role="saint">Francis</persName> is included in the litany, but for
              some reason left out of the sanctorale and mentioned only in a <date type="addition" from="1400" to="1499">15th-century</date> addition
              on fol. <locus>454v</locus>. The rest of the sanctorale is of little help in determining the origin
                or date of the manuscript. There are no local saints included in either section. The
                high quality of the parchment, script and decoration seem to point towards <origPlace>Western
                  Europe</origPlace>, perhaps <origPlace>France</origPlace>, as the place of origin.</p></origin>
            <provenance>
              <p>In the <placeName type="provenance">Birgittine monastery of Naantali</placeName> by
                  <date type="acquisition">1501</date>: fol. <locus>426v:</locus> 'B.K. Ndal 1501';
                  <locus>431v</locus>: ‘Naden’ ‘at’. This manuscript is also mentioned in the
                Naantali church inventory in <date>1628</date>.</p><p>fol. <locus>1r</locus>, in
                pencil '*** 1865'</p><p>First flyleaf: shelf-mark in a modern hand 'III e:1'.</p>
            </provenance>
            <acquisition>
              <p>The manuscript is still kept in the Church Archives.</p>
            </acquisition>
          </history>
          <additional>
            <listBibl>
              <bibl>Ilkka Taitto, ”Nivelles’n Pyhä Gertrud Naantalissa. Palanen riimiofficiumia 1400-luvun puolivälistä”, <hi rend="italic">Hymnos</hi> 1999, 7–14.</bibl>
              <bibl>Ville Walta, ”Naantalin luostarin kirjasto”, <hi rend="italic">Suomen kirkkohistoriallisen seuran vuosikirja 2010</hi>, 40–41.</bibl>
            </listBibl>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <revisionDesc status="draft">
      <change when="2017-02-21" who="Ville Walta">Encoding added</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <p/>
    </body>
  </text>
</TEI>
